Symposium Zorg en onderwijs

• Verslag
• Achtergronden
• Workshops
• Foto's
• Sponsors

Het verslag

Op 8 april 2008 was het dan zover. Het symposium zorg en onderwijs ging van start. En hoe! Het cabaret Troje theater zette het thema van de dag neer op een manier die je meteen de lange reis naar Nunspeet deed vergeten. Het ging over samenwerking en kennisuitwisseling tussen zorg (kinderdagcentra) en (speciaal) onderwijs. Enkele Troje tips voor samenwerking, die ook later op de dag in een workshop goed ingeoefend werden:

• zeg 'ja, en...' in plaats van 'ja, maar...'
• blijf in het hier en nu
• zoek het gevaar op
• durf te falen
• laat de ander schitteren
• gebruik de kracht van de lach

Aanleiding voor het symposium was vijf jaar recht op onderwijs voor kinderen met ernstig meervoudige beperkingen. Een terugblik en een vooruitblik. Marc Cantrijn van LVC-3 deed verslag van het vervolgonderzoek naar de Koplopersprojecten. Het onderwijs aan kinderen met ernstig meervoudige beperkingen is de afgelopen vijf jaar verbeterd, maar kan veel beter. Die overtuiging werd breed gedeeld door de aanwezigen.

"Tijd regelen bij mijn leidinggevende om zaken voor te kunnen bereiden. Leerkrachten en begeleiders informeren en enthousiast maken, het wiel is al uitgevonden"

"De rode draad naar voren brengen in de zorg, handelen volgens planmatige leerlijnen met de huidige en nieuwe activiteiten in combinatie met onderwijs"
"Project inzetten voor participatie van onze kinderen op basisscholen"

Een blik op de toekomst bood het manifest 'Onderwijs aan zeer laag functionerende kinderen' dat aangeboden werd aan de voorzitter van het Platform EMG Dhr. Wim van Minnen. Die middag vertrok een delegatie van de WEC Raad naar Den Haag, om het manifest aan te bieden aan de Vaste Kamer Commissie Onderwijs van de Tweede Kamer.

"Beter opletten hoe ik met de kinderen communiceer (Methode contact)"
"Weer meer bewust zijn van mijn eigen handelen en de betekenis daarvan! Gericht op aanraking & communicatie"

"Niet ja maar... in de samenwerking, maar ja en..."

Scholen hoeven niet steeds het wiel opnieuw uit te vinden, maar kunnen leren van kinderdagcentra. Dat kwam aan de orde in het ronde tafelgesprek met Ina Rumph van de Inspectie van het onderwijs, Marc Cantrijn van LVC-3, Marga Nieuwenhuijse van KDC Omega en Wendy de Koning, moeder en lid van de werkgroep MCG. Voor ouders is onderwijs van groot belang voor hun kind, maar moet wel voldoen aan voorwaarden als veiligheid en betrouwbaarheid. Moeder Wendy zou graag het onderwijs het kinderdagcentrum De Blauwe Vogel binnenhalen waar haar dochter naar toe gaat. De Inspectie van het onderwijs rondt binnenkort een onderzoek af naar het onderwijs in cluster 3. De Inspectie concludeert dat de kwaliteit van het onderzoek op veel punten onvoldoende is.

"Gesprek met ZML met nieuwe ideeën"
"Werken aan de randvoorwaarden. Kinderen meer tijd geven!"
"Plannen maken met de ZML"

"Kind bij de arm pakken en zo de vork naar de mond sturen in plaats van zelf de vork (als leiding) vasthouden"
"Me nog actiever inzetten voor samenwerking met het KDC"
"Alertheid opbserveren bij de kinderen"

Vervolgens barste een lawine van informatie los over de deelnemers. In twintig workshops:

presenteerden scholen en kinderdagcentra hun 'onderwijs/zorgarrangement': ODC De Klink, De Emiliusschool, KDC Omega, De Loep, Sensis, KDC Zonnehof, Centrum voor Onderwijs, Dagbegeleiding en Gezinsondersteuning (CODG), Tussenin.nu

werd ingegaan op de kwaliteit van het onderwijs/zorgaanbod: stichting Ekoline en de Inspecties voor het Onderwijs en de Gezondheidszorg

werden methoden/benaderingen gepresenteerd voor communicatie, contact en beleving: de methode Contact, Emerging Body Language (EBL), het Communicatie Assessment Interventie Systeem (CAIS), Ondersteunde Communicatie, DOT muziekbeleving

werden De Vijfwijzer leerlijnen geëvalueerd en behandeld: onderzoek door Annemarie Tadema en door Marja Pasman van Eowyn

kwamen de (financiële) randvoorwaarden voor goed onderwijs aan bod: PGB op school, voor ieder kind zorg en onderwijs op maat

Alleen het Troje theater was in staat om aan deze dag een waardig einde te breien met een ludiek optreden waarin zorg en onderwijs een afscheidslied improviseerden.

"CAIS principes invoeren: 'ABC-tje' toepassen"
"Kinderen nog meer uitlokken, tijd geven"
"Nóg meer geduld – afwachten. Van de kinderen uit laten komen"

Het symposium Zorg en onderwijs werd bezocht door 190 begeleiders, leerkrachten en personeel eromheen: managers, therapeuten, gedragskundigen. Er waren tien ouders of vertegenwoordigers van ouderorganisaties. Verder werkten nog zo'n 40 mensen mee aan de workshops, de lezing, het cabaret en de organisatie. Over het algemeen werd het symposium door de deelnemers erg positief gewaardeerd.

"Geen vijf jaar wachten op het volgende Platform symposium"

naar boven

Achtergronden

Cluster 3 onderwijs
Sinds 2003 kunnen kinderen met ernstige meervoudige beperkingen gebruik maken van speciale onderwijsvoorzieningen in het cluster 3 onderwijs. Het cluster 1 en het cluster 2 onderwijs begon al eerder in 2001 met het toelaten van kinderen met meervoudige beperkingen en een (ernstige) verstandelijke beperking.

Bovendien komt het nu voor dat kinderen met EMB deelnemen aan het regulier basisonderwijs. De speciale school en het kinderdagcentrum werken samen voor een geïntegreerd onderwijszorgaanbod. Het kinderdagcentra ontwikkelen zelf een onderwijsaanbod of laten de kinderen participeren aan het gewone basisonderwijs.

Koplopersprojecten
In het kader van de Samenwerkingsprojecten KDC’s-Cluster 3 (koploperprojecten) is met financiële steun van OCW en VWS in de jaren 2001 – 2004 in bijna alle Regionale Expertisecentra cluster 3 samenwerking tot stand gebracht tussen cluster 3-scholen en kinderdagcentra. Vier werkgroepen hebben de kenmerken van deze kinderen, de noodzakelijke randvoorwaarden voor onderwijs aan leerlingen met EMB, deskundigheidsprofielen van medewerkers en een curriculum op vier domeinen uitgewerkt.

De Vijfwijzer
In samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen is de ‘Vijfwijzer’ ontwikkeld. De Vijfwijzer is een ontwikkelboek waarin een assessment (Inventarisatielijst kindkenmerken) en een curriculum voor leerlingen met ernstig meervoudige beperkingen zijn opgenomen.

De Rijksuniversiteit Groningen heeft in 2006 onderzoek gedaan naar de Vijfwijzer. Onderzocht is of het curriculum voldoet en of kinderen met EMB daadwerkelijk naar het speciaal onderwijs gaan. Uit de resultaten van dit onderzoek komt naar voren dat het curriculum voldoet mits het nauwkeurig wordt gevolgd. Veel scholen gebruiken de Vijfwijzer echter niet als een methode, maar als een naslagwerk en slaan het assessment over.

Hap snap
Het blijkt dat veel kinderen met EMB op het KDC te zitten. In het bijzonder gaat het dan om kinderen met ernstige motorische of gezondheidsproblemen. Vooral kinderen met weinig bijkomende problemen bezoeken het speciaal onderwijs.

Uit een verkennend onderzoek van de CED groep voor het Planciusproject blijkt dat de manier waarop het onderwijs aan kinderen met een ontwikkelingsperspectief tot 24 maanden is georganiseerd per school sterk verschilt. Het ontbreekt scholen aan een echte lijn, leerkrachten halen hap snap overal wat vandaan. Er is sterke behoefte aan een visie en een structuur om doelgericht te kunnen werken.

Mijlpaal
Vijf jaar recht op onderwijs voor kinderen met een ernstig meervoudige beperking is een mijlpaal om bij stil te staan. Het Platform EMG organiseerde rond dit thema in samenwerking met stichting Ekoline en de BOSK een symposium, waarbij de praktijk van onderwijs en zorg centraal staat. Deze dag keken we terug en blikten we vooruit.

Terug kijkend: Wat heeft het opgeleverd? Reden voor tevredenheid of zorg? En kijkend naar de komende vijf jaren: Wat kan beter? is er meer winst mogelijk door samenwerking?

Nadrukkelijk werd aandacht gevraagd voor kennisuitwisseling tissen scholen (tussen en binnen de clusters 1, 2 en 3) en scholen en Kinderdagcentra. Hoe kan de komende vijf jaar een geïntegreerd onderwijs-zorgaanbod verder ontwikkeld kan worden.

naar boven

De workshops

Recht op onderwijs voor kinderen met emb? Vlaamse situatie en visie omtrent een geïntegreerd onderwijs- en zorgaanbod »

Door: Anneleen Penne, Multiplus

Sensorische activering: Passend Onderwijs voor leerlingen met (zeer) ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen »

Door: John van Dijen, Emiliusschool

Weer samen naar school, ook zonder de wet LGF goed mogelijk »

Door: Roeland Vollaard, ODC De Klink en basisschool De Aventurijn

Participatie van MCG kinderen in basisscholen »

Door: Lizzy de Winter en Paula Majoor, KDC Omega

Naar school op jouw manier. Kwaliteitscriteria voor onderwijs - zorgarrangementen »

Door: Mia Nijland, stichting Ekoline

Valkuilen en vakmanschap. Over de samenwerking tussen zorg en onderwijs (de Brink en de VON) in de Loep »

Door: Pieternel Spiekstra, Marieke Panneman en Wilma Rake, De Brink

Vijf jaar recht op onderwijs voor kinderen met ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen »

Door: Annemarie Tadema, Talant

Contact verbetert de interactie tussen cliënt en begeleider »

Door: Saskia Damen, Bartimeus

Ritmisch contact doet leren »

Door: Eelke van Beek-Saris

Het Communicatie Assessment Interventie Systeem (CAIS) voor niet of nauwelijks sprekende kinderen met meervoudige beperking »

Door: Ans Kilkens, Sint Maartenskliniek Research, Development & Education

Onderwijs-zorgarrangement binnen Sensis onderwijs »

Door: Paul Smits en An van Damme, Sensis

Onderwijsvolgsysteem in het KDC »

Door: Hans den Dulk, Ortho Consult Nederland (OCN) en Christian van Eck, KDC Zonnehof

Tussenin.nu »

Door: Menno Dijkstra, Talant en ROC Friesland College

Het begint bij de kinderen »

Door: Janet Jonker, Wiepie Hooijsma, Maricja CODG; Hilda de Hoop, De Wingerd CODG

Beleef de muziek! »

Door: Patrick Meuldijk, DOT belevingstheater

Wijs genoeg? »

Door: Marja Pasman, LVC-3

Improviseren in samenwerken; ja , maar dat kan toch helemaal niet? »

Door: Alieke van der Wijk en Henk van der Steen, Troje theater

Ondersteunde communicatie voor kinderen met ernstig meervoudige handicaps in klas of zorggroep »

Door: José Smits, Centrum Faciliterende communicatie

Zorg en onderwijs gaan hand in hand »

Door: Ina Rumph, Inspectie van het onderwijs en Lucie Claessen, de Inspectie voor de gezondheidszorg

Wat kun je met het PGB op school? »

Door: Hans van der Knijff, Per Saldo

Voor ieder kind zorg en onderwijs op maat »

Door: Kees Bouma, REC de 4 provinciën

naar boven

Sponsors

Dit symposium wordt mede mogelijk gemaakt door:

• Stichting Sociaal Pedagogische Zorg
• De Open Ankh
• Johanna Kinderfonds
• Nijland Bureau voor Orthopedagogische Dienstverlening
• De Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland
• De BOSK, vereniging voor motorisch gehandicapten en hun ouders
• HekonValentijn (premiums en promotionals)
• Danielvé professionele fotografie België

	M. Nijland Bureau voor Orthopedagogische Dienstverlening “Waar gewoon en bijzonder elkaar ontmoeten
	Danielvé professionele fotografie België

naar boven