Nieuwsbrief EMG Platform

Platform nieuws

De Nieuwsbrief is vernieuwd!

Sinds de Nieuwsbrief niet meer als een word document wordt verstuurd, maar op de website gelezen kan worden zijn er verschillende reacties binnen gekomen. De Nieuwsbrief wordt vaak uitgeprint en gelezen. Er waren echter problemen met het uitprinten. De plaatjes werden niet goed afgebeeld en de tekst kon buiten het bladkader terechtkomen. Dat is jammer, want veel mensen printen de Nieuwsbrief uit en leggen die op de leestafel of lezen hem in de trein.

Anderen vonden dat de Nieuwsbrief een nogal groot document is om op je beeldscherm te lezen. Een echte digitale nieuwsbrief verwijst in korte regels naar het gehele bericht op de website.

Aan beide verwachtingen is geprobeerd tegemoet te komen. De Nieuwsbrief moet een korte digitale Nieuwsbrief zijn en een lange Nieuwsbrief die je uit kunt printen en lezen. Deze nieuwe Nieuwsbrief krijgt u rechtstreeks in u emailbox. De korte berichten verwijzen naar de gehele berichten in de volledige Nieuwsbrief op de website. Bovendien is de Nieuwsbrief zo opgemaakt dat hij makkelijk uit te printen is.

Ook nieuw is dat de Nieuwsbrief nu verstuurd gaat worden door een mailinglist provider. Aan en afmelden voor de Nieuwsbrief gaat nu veel makkelijker. U kunt uw emailadres wijzigen via het aanmeldformulier.

Laat weten hoe de nieuwe Nieuwsbrief en wijze van versturen bevalt, via info.emgplatform.nl.

Veel leesplezier!

Platform symposium 2008 'Zorg en onderwijs'
Vijf jaar onderwijs aan kinderen met ernstig meervoudige beperkingen

Sinds de invoering van de Wet Leerlinggebonden financiering op 1 augustus 2003 is het vijf jaar geleden dat alle kinderen met ernstig meervoudige beperkingen naar school kunnen gaan. Een mijlpaal om even bij stil te staan.

Het Platform EMG organiseert rond dit thema in samenwerking met stichting Ekoline en de BOSK een symposium, waarbij de praktijk van onderwijs en zorg centraal staat. Deze dag kijken we terug en blikken we vooruit.

Terug kijkend: Wat heeft het opgeleverd? Reden voor tevredenheid of zorg? En kijkend naar de komende vijf jaren: Wat kan beter? is er meer winst mogelijk door samenwerking?

In dit landelijk symposium wordt door interactieve lezingen, workshops en cabaret zichtbaar gemaakt wat onderwijs en zorg betekenen voor kinderen met ernstig meervoudige beperkingen en voor hun betrokken leerkracht of begeleider.

Nadrukkelijk wordt aandacht gevraagd voor kennisuitwisseling tissen scholen (tussen en binnen de clusters 1, 2 en 3) en scholen en Kinderdagcentra. De vraag ligt op tafel hoe de komende vijf jaar een geïntegreerd onderwijs-zorgaanbod verder ontwikkeld kan worden.
Meer informatie en aanmelden »

Start nieuwe opleiding voor begeleiders van mensen met EMB

Na een voorbereiding van ruim een jaar is op 24 januari 2008 de nieuwe opleiding voor begeleiders van mensen met ernstige meervoudige beperkingen van start gegaan. Deze voor Nederland unieke opleiding  is een gezamenlijk initiatief van GITP PAO en het Platform EMG. Dit studiejaar hebben zich 15 mensen ingeschreven. Voor de opleiding is een erkenning als Registeropleiding Stichting Post-HBO aangevraagd.

Competentieprofiel EMB gereed

In 2006 en 2007 heeft het Platform EMG en de VGN een specialistisch competentieprofiel EMB opgesteld en gevalideerd. Op dit moment wordt gewerkt aan de publicatie van dit competentieprofiel. Daarnaast verschijnt ook het competentieprofiel NAH (niet aangeboren hersenletsel). Het externe erkenningsysteem voor bij- en nascholing wordt mede op deze competentieprofielen gebaseerd.

Gehandicaptenzorginstellingen hebben gevraagd of dergelijke profielen ook voor andere specialismen kan worden opgesteld. In 2008 zullen er vijf nieuwe specialistische competentieprofielen worden ontwikkeld, te weten: Licht Verstandelijke Handicap (LVG) jeugd, Sterk Gedragsgestoorde Licht Verstandelijke Gehandicapt (SGLVG), Autisme, Jonge kinderen met een ontwikkelingsachterstand en Zintuiglijk gehandicapten (ZG).

Vooruitlopend op de publicatie van het competentieprofiel EMB kan het al besteld worden. Na ontvangst van uw bestelling wordt het competentieprofiel u kosteloos toegezonden.
Bestellen»

Tevredenheidenquête

Het Platform EMG wil graag inzicht verkrijgen in de wensen, verwachtingen en ervaringen van u als gebruiker van het Platform EMG en in mogelijke verbeterpunten. Deze informatie verzamelen we voor de onderbouwing van een beleidsplan voor de komende drie jaar.

Wilt u ook meedenken over ons beleid? Vul dan deze tevredenheidsenquête in. We leren graag van u!
Tevredenheidenquête »

Werkgroep EMB

De werkgroep EMB komt bijeen op woensdag 13 februari van 10.00 tot 12.30 uur bij het Platform. Onderwerp is Instrumenten voor het meten van kwaliteit van bestaan van mensen met EMB. Het onderwerp wordt ingeleid door Annette van der Putten.
Belangstelling? Aanmelden »

Werkgroep dagbesteding

De werkgroep dagbesteding komt bijeen op dinsdag 26 februari van 13.30 tot 16.00 uur bij het Platform. Onderwerp is Visie op dagbesteding van mensen met EMB. Het onderwerp wordt ingeleid door Aliët Hoekstra en Paula Wagemakers..
Belangstelling? Aanmelden »

Naar boven

EMG nieuws

Extra middelen €10 miljoen dagbesteding kinderen met ernstig meervoudige beperkingen

De staatssecretaris van VWS heeft een bedrag van in totaal €50 miljoen voor dagbesteding beschikbaar gesteld. Daarvan is een bedrag van €10 miljoen bestemd voor de dagbesteding voor kinderen met ernstig meervoudige beperkingen. Deze middelen worden in 2008 niet apart geoormerkt. Dat betekent dat het tarief dat een kinderdagcentrum voor dagbesteding van kinderen met emb ontvangt fors stijgt.

Deze tariefstijging hangt samen met de introductie van een nieuwe prestatie-beschrijving met een aangescherpte definitie van de doelgroep kinderen met emb, die beter aansluit bij de ernst en de zwaarte van de zorg aan kinderen met emb. Dit meldt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in een circulaire van 6 december 2007.

Vorig jaar was er nog sprake van financiële moeilijkheden bij de kinderdagcentra. Oorzaak is dat afwezigheidsdagen van het kind niet worden vergoed. Kinderen met emb zijn vanwege gezondheidsproblemen regelmatig niet aanwezig op het KDC. De kinderdagcentra hebben daardoor te maken met onderbezetting van kinderen, terwijl wel met de personele bezetting op hen was gerekend. Door een tijdelijke maatregel van de NZa konden de afwezigheidsdagen toch in rekening worden gebracht. Daardoor waren de kinderdagcentra EMB voorlopig uit de financiële moeilijkheden.

Het afgelopen jaar heeft de NZa deze problemen onderzocht met als doel voor de lange termijn een structurele oplossing te vinden. Deze is gevonden in de aanpassing van het tarief 'dagactiviteit VG kind emb zwaar'. Vooruitlopend op de resultaten van het onderzoeksrapport 'Elke dag goed besteed' kan de de 10 miljoen al worden ingezet.

Space station gaat de boer op

Het Zeeuwse theaterproject Space Station moet veel meer de boer op. Dat was de conclusie van de crew na de toneelworkshop afgelopen donderdag.

Met het thema “In de kiem”, lanceerde  Sociaal-Cultureel Werk De Lichtboei te Zierikzee een nieuwe module workshops voor mensen met een intensieve hulpvraag. Naast ondersteuning van acht vaste vrijwilligers van Mee Zeeland - de organisatie voor mensen met een verstandelijke beperking - werd deze avontuurlijke gebeurtenis mogelijk gemaakt door medewerking van Boer Bart uit Bru en Meelfabriek Krijger. Deze firma leverde ’s morgens 250 kilo graan en meel in papieren zakken af. Een gehonoreerde subsidieaanvraag bij Stichting Maatschappelijke Dienstverlening Schouwen-Duiveland betekende dat Space Station opnieuw alles uit de kast kon halen om een spetterende start te maken in het nieuwe jaar.

Het Zeeuwse theaterproject Space Station heeft als doel culturele deelname toegankelijk maken voor iedereen. Om haar doel te bereiken sluit ze allerlei verassende partnerschappen, in dit geval met de meelfabriek en de boer, vorige keer op locatie met Staatsbosbeheer. Space Station biedt aan twaalf vaste cursisten en vijftien andere spelers een magische wereld, tegen een achtergrond van kleur, licht en geluid. Mensen met minimale motorische mogelijkheden worden speels uitgedaagd hun ruimte te nemen. Tijdens de wekelijkse workshops is er ruimte voor ontmoeting en ruimte voor de scheppende kracht in jezelf.

Bij het inrichten van de theatervloer afgelopen donderdag werd eerst een tunnel gebouwd, dit om het idee van ondergronds voelbaar te maken bij de entree. “De ontvangst met vogelzang zette de goede toon, het verbaasde mijzelf opnieuw hoe intens de deelnemers het welkom beleven en het herhaaldelijk noemen van hun naam - dat maakt veel los.”, zei Ariene van Westen, artistiek leider van Space Station, na afloop. Voorafgaand aan de workshop werd het graan in een groot bad gestort. Gedurende de voorstelling konden de deelnemers zich heerlijk in deze tarwe wentelen en ermee gooien. Dat was dolle pret. Verder kwamen alle aspecten van meel aan bod - melig worden, pannenkoeken bakken, beslag op elkaar leggen. Ook de tarwekiemolie waar de huid mee gemasseerd kan worden, werd niet vergeten. Dit laatste gebeurde in alle rust en stilte met Pastorale Symfonie van Beethoven op de achtergrond.

Het spelen van het sambaballenlied (van André van Duin - met tarwesamba’s - zorgde daarna voor hilariteit en beweging: Jaap die zich het prettigste voelt aan de rand van de kring danste in het midden vol overgave met Sandra , de begeleidster van ‘t Gors die op subtiele wijze openheid en verborgenheid aan een ander kan overbrengen.

Halverwege de theaterworkshop werd het graan naar de molen gebracht. Van de melige toneelspelers werden vier wieken gevormd en -onder het zingen van het liedje ‘Zo draait de molen ‘, kwam de carrousel eerst langzaam op gang, maar bij ‘Zo draaien de wieken’ werd het gas toch even ingetrapt.

Donderdagmiddag 17 januari vond de theaterworkshop van Space Station opnieuw plaats in het MFC te Zierikzee, deze keer rond het scenario ‘Les parfums de la nuit’. Space Station is op zoek naar meer mannen met draagkracht die het vaste team van vrijwilligers af en toe bij kunnen staan met dragen en tillen en gewoon meedoen met alle aspecten van de workshop. Boer Bart: ‘Dit is iets wat de boer niet kent maar ik voel me hier helemaal op mijn plek’.
Voor meer informatie over Space Station, Petra Benschop van MEE Zeeland, 0113-225000.

Klopmunicatie

De Brabantse stichting Regie over eigen Leven heeft een wedstrijd gehouden van de mooiste voorbeelden van verstandelijk gehandicapten die zelf de touwtjes in handen kregen. Tijdens de slotmanifestatie op 22 november in Den Bosch werd tot het allermooiste voorbeeld gekozen: ‘Klop’municatie van Hans Frieling, Geert Huybrechts en Anita van Dongen. Zij zijn werkzaam bij Stichting Prisma.

Bob van Nuland heeft een ernstige verstandelijke beperking en bezoekt het activiteitencentrum van Prisma. Een speciaal deskundigenteam is nauwgezet naar Bobs gedrag gaan kijken en gaan experimenteren met zijn tastzin, reuk en gehoor. Bob bleek expliciet te reageren op klankschalen. Tijdens het luisteren hiervan begon Bob zomaar met kloppen. Met zijn linkerhand op de leuning van zijn rolstoel. Zijn begeleiders zijn terug gaan kloppen. Dit was het begin van echte communicatie. En voor Bob van het besef dat hij invloed kan hebben op de buitenwereld. Al snel wist Bob simpele wensen kenbaar te maken, hij kan nu zijn eigen keuzes maken.
Meer informatie »
(Bron: VGN)

Communicatiepaspoorten

Multiplus, het expertisecentrum personen met ernstige meervoudige beperkingen in België gaat dit jaar in een praktijkgericht onderzoek communicatiepaspoorten of communicatieboekjes ontwikkelen. In een communicatieboekje wordt voor een individu weergegeven hoe hij/zij communiceert, wat hij/ zij niet zomaar ‘gezegd’ krijgt in een vluchtig contact (wie ben ik? wat vind ik leuk en wat niet?) enz. Momenteel wordt de opzet van het onderzoeksproject uitgewerkt.

Communicatie is een belangrijk aandachtspunt bij de doelgroep mensen met een ernstig meervoudige beperking. Mensen met een ernstig meervoudige beperking zijn vaak slechts beperkt in staat gebruik te maken van taal, in wat voor vorm dan ook (spraak, gebaren, gebruik symbolen). Sensorische en motorische beperkingen bemoeilijken de communicatie meestal nog bijkomend. Ze horen bijvoorbeeld niet goed, zien niet goed, kunnen hun armen en handen soms niet gebruiken om te wijzen.

Daarnaast kennen deze cliënten problemen om in de interactie de aandacht te richten en vast te houden. Ze communiceren meestal via lichamelijke uitdrukkingen, zoals bewegingen, geluiden, fysiologische reacties, gezichtsuitdrukkingen. De betekenis van hun communicatieve signalen is vaak niet zo duidelijk. Ze is doorgaans zeer specifiek voor het individu, de betekenis van eenzelfde signaal kan verschillen naargelang tijd, context. Mensen met ernstige meervoudige beperkingen communiceren, maar dus vaak op zo’n bijzondere en subtiele manier dat het een grote opmerkzaamheid, alertheid en kennis van de persoon vraagt om hun signalen te registreren en interpreteren.

Reden voor Multiplus om aan de slag te gaan met de ontwikkeling van een communicatieboekje, een hulpmiddel bij de communicatie met mensen met een ernstig meervoudige beperking.
(Bron: Multiplus)

Toelichting instrument kwaliteit van bestaan EMB-cliënten herzien

De toelichting bij het meetinstrument voor de zorgvraag van mensen met ernstige meervoudige beperkingen is herzien. Het CCE ontwikkelde dit instrument omdat het niet makkelijk is om erachter te komen wat de behoeften zijn van mensen met EMB en hoe zij dingen beleven. Het instrument is bedoeld om vast te stellen of de reguliere zorg toereikend is, of dat er mogelijk sprake is van een bijzondere zorgvraag. Bij een bijzondere zorgvraag kan een CCE consulent worden ingeschakeld. Het instrument is echter ook bruikbaar om de kwaliteit van bestaan van mensen met EMB te meten.

De afgelopen periode heeft het CCE ruim 120 personen afkomstig van ouders, gedragsdeskundigen, managers, zorgcoördinatoren als ook enkele overkoepelende organisaties de vragenlijst ontvangen. Hen is gevraagd hun ervaringen met het instrument kenbaar te maken.
Over het algemeen zijn de eerste reacties positief, al roept het instrument vragen op met betrekking tot de bruikbaarheid en interpretaties van de gegevens c.q. scores.

Vooruitlopend op de medio 2008 te houden evaluatie van het instrument heeft het CCE besloten de toelichting tussentijds aan te passen. In deze herziene versie wordt aandacht besteed aan de validiteit en betrouwbaarheid, de positie ten opzichte van andere vragenlijsten/ meetinstrumenten en het verwerken en interpreteren van de gegevens ( incl. scorelijst).

Het streven is medio 2008 op grond van de bevindingen te komen tot een definitieve versie. Het instrument en de toelichting kunnen aangevraagd worden bij het CCE.
(Bron: CCE)

Naar boven

Algemeen nieuws

Instellingen moeten leefwensen mensen met een ernstig verstandelijke handicap peilen

Cliënten van zorginstellingen moeten altijd hun leefwensen kenbaar kunnen maken. Mensen met een verstandelijke handicap die in gewone wijken willen wonen, moeten dat onder begeleiding kunnen. Voor mensen met een ernstige verstandelijke handicap heeft dit niet altijd de voorkeur. Zij verkiezen soms de veiligheid van grote instellingen. Met die wens moet rekening worden gehouden, vindt VWS. Instellingen zijn daarom verplicht om via een leefwensenonderzoek de leef- en woonwensen van hun bewoners te inventariseren.

Staatssecretaris Bussemaker zegt dat ze niet in alle gevallen kan garanderen dat cliënten kunnen blijven wonen waar ze willen wonen. Er moet bij de sluiting van een instelling volgens haar wel altijd met de cliënt en familieleden besproken worden welke woonkeuzes er zijn en waar de voorkeuren van de cliënt liggen. Bussemaker kan instellingen die wensen van gehandicapten negeren, in het uiterste geval een vergunning voor een verbouwing of nieuwbouw weigeren.
(Bron: ministerie van VWS)

Database specialistische opleidingen; een handig overzicht

In 2007 is de database specialistische opleidingen gestart op de Kennisportal gehandicaptenzorg. Deze database toont een overzicht van opleidingen die gehandicaptenzorginstellingen hebben (laten) ontwikkelen voor hun medewerkers. Opleidingsfunctionarissen kunnen daarbij eigen opleidingen aan de database toevoegen.

Instellingen in de gehandicaptenzorg ontwikkelen veel opleidingen zelf, omdat er geen bestaande opleidingen (bekend) zijn of omdat deze niet voldoen aan de specifieke opleidingsvraag. De instellingen werken hierbij regelmatig samen met opleidingsinstituten. De database specialistische opleidingen biedt inzicht in dit ontwikkelde opleidingsbestand en regelmatig worden nieuwe opleidingen toegevoegd.

De database specialistische opleidingen is een onderdeel van de Kennisportal Gehandicaptenzorg Deze website stimuleert kennisdeling tussen medewerkers van lidinstellingen, onderzoekers en andere betrokkenen. Naast de database vindt u hier een digitaal prikbord (showcases), een zoekfunctie die specifiek zoekt binnen betrouwbare kennisbronnen en communities waar discussies ook in beslotenheid kunnen plaatsvinden.

In de database specialistische opleidingen zoekt u op competenties, cliëntgroepen of opleidingsduur naar opleidingen of cursussen die door collega-instellingen zijn ontworpen. Op basis van deze informatie kunt u direct contact opnemen met de betreffende instelling om gericht (opleidings)informatie, modules en kennis uit te wisselen of bijvoorbeeld medewerkers aan te melden voor een cursus.

Alle gehandicaptenzorginstellingen zijn uitgenodigd om hun eigen opleidingen aan de database specialistische opleidingen toe te voegen. Zo bouwen we gezamenlijk een actueel overzicht van de opleidingsmodules die specifiek door en voor de gehandicaptenzorg zijn ontwikkeld en kunnen beschikbare opleidingsmiddelen en capaciteit effectief worden ingezet. Per instelling zijn een aantal medewerkers, bijvoorbeeld de opleidingsfunctionaris, gemachtigd om opleidingen toe te voegen en/of te wijzigen. Mocht u nog niet zijn geautoriseerd, dan kunt u hiervoor contact opnemen met de Mw. Drs. K. Prantl, webmaster@kennisportalgehandicaptenzorg.nl of Dhr. A. Bertijn Senior beleidsmedewerker werkgeverszaken, abertijn@vgn.org.

Verstandelijk gehandicapten tweedaagse

De Stichting Prokkel organiseert de Verstandelijk gehandicapten tweedaagse op 6 en 7 juni 2008. Het VSBfonds en het Fonds 1818 stellen beide geld beschikbaar voor de realisatie van dit evenement.

Het idee voor de tweedaagse is dat elk jaar gedurende twee dagen in juni overal in het land prikkelende ontmoetingen plaatsvinden tussen mensen met en zonder een verstandelijke handicap. Lokale netwerken van zelfstandig ondernemers (zzp'ers) en vertegenwoordigers van zorg- en aanverwante instellingen, geven de activiteiten vorm en inhoud.

De landelijke projectorganisatie biedt op diverse manieren ondersteuning aan de lokale netwerken. Zo onderhoudt zij de website www.prokkel.nl waar alle actuele informatie rond de tweedaagse te vinden is. Daarnaast biedt zij ook praktische ondersteuning. Deze ondersteuning wordt de komende maanden verder uitgebreid. Onder de fantasienaam 'Prokkel' vraagt de tweedaagse aandacht voor de integratie en participatie van verstandelijk gehandicapten in onze samenleving.

De Verstandelijk gehandicapten tweedaagse is een initiatief van PhiladelphiaSupport, NebasNsg, Landelijke Federatie Belangenverenigingen Onderling Sterk, Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland, MEE Nederland, 's Heeren Loo Zorggroep, Stichting Sociaal Pedagogische Zorg en Fonds verstandelijk gehandicapten.
(Bron: Zorg + Welzijn)

70 miljoen voor passend onderwijs

Staatssecretaris Dijksma (OCW) trekt 70 miljoen euro uit voor de invoering van passend onderwijs aan leerlingen die door een stoornis of handicap geen gewoon onderwijs kunnen volgen. Deze leerlingen volgen aangepast onderwijs op een gewone school of zitten op het speciaal onderwijs. Veel zorgleerlingen staan nu op een wachtlijst of zitten zelfs thuis. Bovendien presteert de helft van de scholen in het speciaal onderwijs zwak of zeer zwak.

De kwaliteit moet dus omhoog, vindt staatssecretaris Dijksma. Ook moet het voor ouders eenvoudiger worden om de juiste aanpak voor hun kind te krijgen. Dijksma wil daarom de komende jaren regionale netwerken opzetten, waarin scholen, regionale expertisecentra (REC's) en jeugdzorg een rol spelen. Ouders van zorgleerlingen kunnen zich dan melden bij één loket.

Het regionale netwerk bekijkt wat een kind aankan, welke aanpak daarvoor nodig is en zorgt dat het kind passend onderwijs krijgt. Proefprojecten moeten duidelijk maken wat in de praktijk wel en niet werkt. De resultaten hiervan vormen de basis voor een nieuwe wet, die in 2011 in werking moet treden.
(Bron: ministerie van OCW)

Fraude Persoonsgebonden budget minimaal

Het persoonsgebonden budget (pgb) heeft een negatief imago. Er zou flink met de budgetten worden gefraudeerd. Staatssecretaris Bussemaker stelde eerder dat het budget soms oneigenlijk wordt ingezet. Hoe groot is het probleem nu echt?

Het probleem van fraude is minimaal, zegt Per Saldo, de belangenvereniging voor mensen met een persoonsgebonden budget. Enkele jaren geleden heeft organisatieadviesbureau Boer en Croon onderzocht of er veel werd gefraudeerd met het pgb. De uitkomst was: niet meer dan 2%.

Het steekt Per Saldo dat de budgethouders alweer negatief in de publiciteit komen te staan. Feit is dat 17% van het toegekende geld aan het eind van het jaar wordt terugbetaald aan de overheid. Een kwart van de budgethouders geeft meer aan zorg uit dan dat ze vergoed krijgen. De budgethouders zijn de administratief meest belaste burgers van Nederland. Door alle commotie is de bestedingsvrije ruimte ook al teruggebracht van € 2.500 naar € 1.250. Dat betekent nog meer verantwoording afleggen.
   
Het persoonsgebonden budget is een uitkering die alleen mag worden gebruikt voor één doel: het inkopen van noodzakelijke zorg. Een deel van het geld, de bestedingsvrije ruimte, wordt niet gecontroleerd en mag worden gebruikt voor kleine uitgaven als postzegels, telefoonkosten en dergelijke.
(Bron: Zorg + Welzijn)

www.regelhulp.nl in de lucht

Sinds 15 november is het webloket Regelhulp voor iedereen toegankelijk. Dat betekent dat burgers en professionals in heel Nederland de site kunnen benutten. Ze kunnen terecht voor informatie over de (overheids)voorzieningen in zorg en sociale zekerheid die beschikbaar zijn in verschillende levenssituaties. Gemeentelijke voorzieningen (waaronder die uit de Wmo) kunnen voorlopig alleen in de regio Eindhoven op Regelhulp worden aangevraagd. Dat zal niet lang meer duren, want het aansluiten van de dienstverlening van meer gemeenten heeft de komende periode prioriteit. Kijk op www.regelhulp.nl.

Regelhulp.nl is het webloket dat het voor burgers en professionals makkelijker maakt om de juiste informatie te vinden over voorzieningen in zorg en sociale zekerheid. En die bovendien de aanvraag ervan vereenvoudigt. Regelhulp bevat een module om online verschillende voorzieningen tegelijkertijd aan te vragen. Burgers hoeven dan minder steeds dezelfde gegevens aan verschillende instanties aan te leveren. Er is de optie toegevoegd om persoonlijke gegevens te bewaren, zodat de klant ze weer kan oproepen bij een volgend bezoek aan de site.

Regelhulp wordt nu meestal nog gezien als een extra dienstverlening naast die van de individuele organisaties. Op termijn worden steeds meer bezoekers van de websites van de deelnemende organisaties rechtstreeks doorverwezen naar www.regelhulp.nl. In de toekomst wordt Regelhulp verder doorontwikkeld en gekoppeld met de Persoonlijk Internet Pagina (PIP) en met het Elektronisch Indicatiedossier.
(Bron: Ministerie van VWS)

www.zichtbarezorg.nl maakt kwaliteit van zorg inzichtelijk

De kern van het nieuwe zorgstelsel is keuze en prestatieafhankelijkheid. Prestaties in de zorg worden voor een belangrijk deel gevormd door de geleverde kwaliteit. Het zichtbaar maken van deze kwaliteit en van kwaliteitsverschillen is essentieel. Zonder deze informatie over veiligheid, effectiviteit en klantgerichtheid van zorg is kiezen of contracteren op basis van prestaties niet mogelijk.

De website zichtbarezorg.nl levert een bijdrage aan het inzichtelijk maken van de kwaliteitsprestaties van zorgaanbieders en van het oordeel van cliënten hierover. Op deze wijze maakt deze website zorgbrede transparantie mogelijk.
Kijk op www.zichtbarezorg.nl

Osani: Hulp en betrokkenheid, een leven lang

Als ouder maak je je druk over de toekomst van je kind. Logisch. Zeker als dat kind altijd ondersteuning van anderen nodig heeft, omdat hij of zij een beperking heeft. In de afgelopen tijd is de zorg voor mensen met een handicap – gelukkig - enorm verbeterd. Steeds vaker overleven zij hun ouders. Niet zo gek dus dat veel mensen rondlopen met de prangende vraag: ‘Wie is er voor mijn kind als ik er niet meer ben?’

OSANI biedt hiervoor een oplossing. In eerste instantie door het vormen en onderhouden van een sociaal netwerk voor mensen met een beperking. Anders gezegd: altijd genoeg mensen om zich heen voor hulp, betrokkenheid en gezelligheid. Een leven lang.

Ook juridisch en financieel advies gaat deel uitmaken van het takenpakket van OSANI. Kortom: OSANI helpt mensen met een beperking – en hun verwanten – bij het plannen van een goede toekomst.
OSANI is een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk, in het leven geroepen door ouders van mensen met een beperking. OSANI staat open voor iedereen. Er is immers geen handicap die relaties onmogelijk maakt.
www.osani.nl

10 miljoen extra voor positie cliënt/patiënt

Minister Klink stelt 10 miljoen euro extra beschikbaar voor patiënten-, gehandicapten- en ouderenorganisaties. Dat maakte de minister tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van deze organisaties in Utrecht bekend. Met het geld kunnen de organisaties zich versterken en de positie van patiënten/cliënten verbeteren.
Meer informatie »

Naar boven

Vragen en oproepen

Meldpunt (her)indicatie

Door de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning zijn gemeenten bezig om ruim 300.000 mensen van een nieuwe indicatie huishoudelijke verzorging te voorzien. Dit proces leidt in veel gevallen tot onvrede. Bij het pas geopende Meldpunt (her)indicatie zijn binnen drie weken al 200 meldingen binnengekomen. 76% van de melders vindt dat ze door het indicatiebesluit onvoldoende in staat zijn zelfstandig hun huishouden te voeren. De betrokken organisaties roepen mensen op zowel positieve als minder positieve ervaringen te blijven melden zodat zij een zo goed mogelijk beeld krijgen van het (her)indicatieproces.

De deelnemende organisaties roepen mensen op melding te blijven doen van hun ervaring met (her) indicatiestelling. Hoe meer meldingen er binnenkomen des te beter er een beeld gevormd kan worden hoe het (her)indicatieproces verloopt. Melden kan op www.meldpuntherindicatie.nl of 0900 - 243 70 70 het centrale telefoonnummer van de afdelingen informatie en klachtopvang van de Zorgbelangorganisaties (10 cent per minuut).

Deze meldactie is een initiatief van:

• Chronisch zieken en Gehandicapten Raad - www.cg-raad.nl
• Zorgbelang Nederland - www.zorgbelang-nederland.nl
• Platform Lokale Versterking GGZ - www.platformggz.nl
• Landelijke organisatie Cliëntenraden - www.loc.nl
• VG Belang - www.vgbelang.nl
• Centrale Samenwerkende Ouderenorganisaties - www.ouderenorganisaties.nl

Naar boven

Agenda

Naar boven

Cursussen en bijeenkomsten

Masterclass Wetenschappelijk onderzoek in de gehandicaptenzorg

Steeds meer zorginstellingen ontdekken dat wetenschappelijk onderzoek een belangrijke bijdrage kan leveren aan de verdieping en ontwikkeling van de praktijk en de organisatie van de zorgverlening/ondersteuning. Die bijdragen kunnen bijvoorbeeld liggen op het gebied van geneeskunde, orthopedagogiek, paramedische wetenschappen, psychologie, organisatiekunde, sociologie of ethiek. Dergelijk onderzoek wordt deels extern, maar deels ook intern gefinancierd. Meer en meer wordt erkend dat wetenschappelijk onderzoek voor de zorgsector belangrijk is en daarom een zinvolle investering bij een aanvaardbare belasting voor het primaire proces in de zorginstellingen.

De verkennende fase die aan het feitelijke onderzoek voorafgaat, wordt echter nauwelijks gefaciliteerd. Niettemin is juist deze fase van cruciaal belang. Daarin worden immers de onderzoeksvraagstelling en het onderzoeksdesign ontwikkeld. In deze fase blijken onderzoekers ook de meeste behoefte te hebben aan begeleiding en ondersteuning. Ze hebben kortom behoefte aan start(ers)hulp. Deze Masterclass Wetenschappelijk Onderzoek is hiervoor bedoeld. Bovendien wordt tijdens de uitvoeringsfase van het onderzoek feedback geboden.
Meer informatie »

Kenniskring Kennis managen in de praktijk

In de gehandicaptenzorg wordt hard gewerkt aan verdere professionalisering. Professionaliteit verhoogt immers de kwaliteit van de ondersteuning en daarmee de kwaliteit van bestaan van de cliënten. Werken aan verdere professionalisering betekent onder meer werken aan het meer en beter laten stromen van kennis. Het gaat hierbij om allerlei soorten kennis. Kennis van een door onderzoekers ontwikkelde begeleidingsmethode voor mensen met ernstig probleemgedrag, die op de werkvloer nodig is. Kennis van een vakkundige medewerker in de dagbesteding over hoe de bewoner met nietaangeboren hersenletsel het beste bejegend kan worden, waar zijn nieuwe collega om verlegen zit. En kennis die de moeder aandraagt bij de woonbegeleidster, over hoe haar dochter het beste bij het opstaan geholpen kan worden.

Wetenschappelijke kennis, praktijkkennis en ervaringskennis zijn allemaal nodig en moeten op het juiste moment op de juiste plek beschikbaar zijn. Steeds meer gehandicaptenzorginstellingen voeren daarom een kennisbeleid. Daarbij ervaren ze behoefte aan enerzijds praktische instrumenten voor kennismanagement en anderzijds aan uitwisseling van kennis met collega’s van andere organisaties.

Om aan deze behoefte tegemoet te komen hebben VGN, LKNG en NGBZ in het voorjaar van 2007 een kenniskring opgezet. Deze bestaat uit een reeks activiteiten. De deelnemers hieraan volgden allereerst de masterclass Kennis managen in de praktijk van DNV-CIBIT om basiskennis op te doen en dezelfde taal te gaan spreken. Deze masterclass is inmiddels twee maal gegeven. Om de opgedane kennis ook met anderente delen is een kennisklapper samengesteld waarin bijdragen van de deelnemers zijn opgenomen. Deze klapper is toegezonden aan alle lidinstellingen van de VGN en kan gedownload worden via www.lkng.nl. Tenslotte is er voorzien in uitwisseling via vervolgbijeenkomsten en via een digitale community op de Kennisportal Gehandicaptenzorg van de VGN. Hiermee wordt begin 2008 van start gegaan.
Meer informatie »

Vorming over QOLSS-PMD

Kwaliteit van leven en ondersteuning zijn concepten die veel gebruikt worden in de context van begeleiding van personen met een handicap, ook van mensen met ernstige meervoudige beperkingen. Het meten van iemands kwaliteit van leven is niet gemakkelijk, laat staan van mensen bij wie door functionele beperkingen op vlak van communicatie en zelfreflectie de meest gangbare methoden zoals directe bevraging en zelfrapportering niet kunnen toegepast worden.

Op 25 april 2008 organiseert Multiplus in Leuven een halve dag vorming over het praktisch gebruik van de QOLSS-PMD, een instrument aangepast voor het meten van kwaliteit van leven bij deze doelgroep. Dit instrument werd ontwikkeld in het kader van het doctoraatsonderzoek van Prof. Dr. Katja Petry van het Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek.

Er is plaats voorzien voor 20 deelnemers, mits betaling van €75 kan u deelnemen aan de vorming en krijgt u het instrument.
Aanmelden»

Vooraankondiging: Multiplus-studiedag rond ‘evidence-based werken’

In 2008 organiseert Multiplus een eerste studiedag, volledig gewijd aan de ondersteuningsnoden en begeleiding van personen met ernstige meervoudige beperkingen. De idee is vooral workshops te organiseren, waarbij alle disciplines werkend met deze doelgroep worden aangesproken. De nadruk ligt op de concrete vertaling van onderzoeksgegevens naar de praktijk.

Zorgen voor kleine overwinningen

Stichting Prisma organiseert een landelijk symposium waarin door interactieve lezingen en workshops aandacht wordt gevraagd voor een nadrukkelijker zichtbaar maken wat de zorg betekent voor en met mensen met een lichte of ernstige verstandelijke beperking met een psychiatrische stoornis en/of gedragsproblemen.

Het symposium vindt plaats op donderdag 27 maart 2008 in Cultureel centrum Jan van Besouw te Goirle.
Meer informatie en aanmelden »

Nieuws van de trommelaar

Opleiding, training en advies Van Nieuwenhuizen organiseert op 23 mei 2008 in Rijen het congres Nieuws van de Trommelaar. Het is een congres over non-verbale communicatie met mensen met een verstandelijke beperking.

De deskundigen die een bijdrage aan dit congres geven hebben allen hun sporen verdiend op het vlak van de communicatie met de cliënt. Zij ontwikkelden cliëntvriendelijke methoden en hulpmiddelen zoals: het programma IKKIES van Marcel Hurkens, de methode Denken-Voelen-Doen van Ineke Galama, de communicatiemethode Babbel van Ries van den Nieuwenhuizen, het cliëntvriendelijke “klanttevredenheidsonderzoek” van Beeldwerk van Stichting de Driestroom (Hetty Wiers, Carla Breunese), de door Christien van Andel ontwikkelde methoden “Baas over eigen lijf”en Deurtje Open,Deurtje Dicht” om de sociale en seksuele weerbaarheid van cliënten te bevorderen. Logopediste Marian Waanders bespreekt de communicatie met mensen met een ernstige verstandelijke beperking (de lichaamsgebonden ervaringsfase).
Meer informatie en aanmelden »

Basale stimulatie

De NGBZ introductietraining Basale stimulatie biedt een attitude en methode die invulling kan geven aan de uitgangspunten van moderne zorg en wijst tevens de weg naar mogelijkheden voor een zinvol bestaan van mensen met zeer ernstige beperkingen. Basale stimulatie veronderstelt een specifieke grondhouding van de ondersteuner in de begeleiding van de ernstig meervoudig beperkte persoon. Tegelijkertijd is het een methode om op systematische wijze aan de begeleiding vorm e inhoud te geven. De training zal plaatsvinden op 14 en 15 april 2008.
Meer informatie en aanmelden »

Naar boven

Publicaties

Vanzelfsprekend? is een bundeling van verhalen over bejegening van mensen met (verstandelijke) beperkingen en hun ouders. De verhalen zijn geschreven door verschillende auteurs, die allen hun sporen in de gehandicaptenwereld hebben verdiend. Aartjan ter Haar en Sandra Overbeek, beiden werkzaam bij Programma VCP, stelden het boek samen.

Goede bejegening vraagt enerzijds om richtlijnen en adviezen hoe mensen met beperkingen behandeld zouden moeten worden. Anderzijds veronderstelt goede bejegening juist dat je om een normale, menselijke manier met elkaar omgaat. Die spanning tussen gewoon doen en protocollen volgen, wordt in Vanzelfsprekend? zichtbaar gemaakt.

Programma Versterking CliëntenPositie (VCP) stimuleert op lokaal niveau de belangenbehartiging van mensen met een handicap of een chronische ziekte. Programma VCP is een initiatief van de Chronisch zieken en Gehandicapten Raad (CG-Raad) en de ouderverenigingen van mensen met verstandelijke beperkingen.

Aartjan ter Haar & Sandra Overbeek (2007). Vanzelfsprekend? Bejegening en de zorg aan mensen met verstandelijke beperkingen. Antwerpen | Apeldoorn: Garant Uitgevers.

Inventarisatieonderzoek in Vlaanderen

Multiplus werkt samen met het Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek aan een onderzoek naar het aantal kinderen en jongeren met ernstig/diep verstandelijke beperkingen en ernstige sensorische en/of motorische beperkingen dat opgevangen wordt in zowel onderwijs- als welzijnsinstellingen in Vlaanderen, en naar hoe deze instellingen op de zorgvragen van de jongeren inspelen. Het eerste deel van dit onderzoek is afgerond. De laatste gegevens van het tweede deel van de bevraging komen momenteel nog binnen. In het voorjaar van 2008 kan een volledig onderzoeksrapport worden gepresenteerd.
Lees het tussentijds onderzoeksrapport »
(Bron: Multiplus)

Ontwikkelingen in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking de afgelopen vijftien jaar

Op verzoek van Teleac heeft Vilans, hét kenniscentrum dat de kwaliteit van leven van mensen met beperkingen verbetert, de ontwikkelingen beschreven in de afgelopen 15 jaar in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Deze notitie Ontwikkelingen in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking in de afgelopen 15 jaar bevat achtergrondinformatie over relevante gebeurtenissen, beleidsmaatregelen en onderzoek. Van dit onderzoek bestaat ook een samenvatting.

Bovendien heeft Vilans een gesprek georganiseerd met drie (oud-)hoogleraren die nauw betrokken waren bij die ontwikkelingen. Dit gesprek heeft geleid tot het artikel Vijftien jaar Knoop in je zakdoek  Meer aandacht voor mogelijkheden.
(Bron: Teleac)

Visio brengt uniek voelboek op de markt

Koninklijke Visio, Landelijke Stichting Slechtzienden en Blinden heeft een voelboek uitgebracht met als titel ‘Mijn Instituut’, gebaseerd op de gelijknamige roman van Vincent Bijlo. Vincent Bijlo kreeg op 9 januari 2008 tijdens presentatie in het donker het eerste exemplaar. Een uniek boek voor blinden én zienden. Velen weten dat er boeken in braille of gesproken vorm zijn voor blinde mensen, maar het fenomeen ‘voelboek’ is nog niet zo bekend. Voor kinderen bestaat er al het één en ander op dit gebied, maar met deze uitgave zijn de volwassenen aan de beurt.

Een boek maken, maar dan anders dan anders. Dat is wat Bianca Fuchs een paar jaar geleden voor ogen had toen ze begon aan haar afstudeerproject aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Zo kwam ze tot het idee om de roman ‘Het Instituut’ van de schrijver en cabaretier Vincent Bijlo voor blinden te gaan illustreren. Na overleg met Vincent Bijlo en Visio lukte het haar om de vertaalslag naar tast en gehoor te maken in de vorm van een voelboek.

Nu drie jaar later gaat Visio het voelboek uitbrengen. Le Sage ten Broek in Nijmegen heeft met diverse materialen, zoals RVS en krimpfolie, 50 unieke, genummerde exemplaren van het boek gefabriceerd. Deze gelimiteerde uitgave bestaat uit zes pagina’s, allemaal losse kaarten die ieder afzonderlijk kunnen worden gelezen, gevoeld en ervaren. De tekst op de kaarten is in zwartschrift en in braille te lezen.

Visio biedt de kans om één exemplaar van het voelboek ‘Mijn Instituut’ te winnen. Hiervoor is een wedstrijd in het leven geroepen: ontwerp een voelbare ansichtkaart. Meer informatie en tips zijn te lezen op www.visio.org.

Deze gelimiteerde uitgave ‘Mijn Instituut’ is te bestellen bij: Koninklijke Visio, Landelijke Stichting Slechtzienden en Blinden.
Via de website: www.visio.org of telefonisch (035) 69 73 200

Handelingsgerichte diagnostiek

De publicatie ‘Handelingsgerichte Diagnostiek’ biedt orthopedagogen en psychologen werkzaam in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking een leidraad en inhoudelijk kader bij
het uitwerken van dit diagnostisch model. Het boek bevat veel casuïstiek, gaat in op veelgestelde vragen en biedt concrete hulpmiddelen ter ondersteuning van de toepassing in de eigen werksetting.

De handreiking is ontwikkeld in een werkplaats van het Landelijk KennisNetwerk
Gehandicaptenzorg (LKNG). De auteurs Noëlle Pameijer en Elske van Laar-Bijman
hebben dit praktijkmodel toegankelijk beschreven, waardoor de publicatie ook als
inspiratiebron voor het veld kan fungeren.

Bestellen van de publicatie kan dat bij het LKNG. Ook is de publicatie binnenkort te downloaden van de LKNG-website.

Levensverhalen en levensboeken worden steeds belangrijker in de zorg. Dat blijkt uit de forse stapel boeken die de afgelopen jaren over dit onderwerp zijn verschenen. Maar daaraan ontbrak nog een theoretisch onderbouwd boek dat helder maakt hoe je in de praktijk levensverhalen en -boeken realiseert en hoe je ermee werkt. In deze lacune voorziet Werken met levensverhalen en levensboeken, van Fiet van Beek en Martin Schuurman.

Een levensverhaal vertelt de persoonlijke levensgeschiedenis van iemand; het levensboek is daar de tastbare neerslag van. Een levensverhaal maakt het de hoofdpersoon makkelijker om zijn verleden op een rijtje te zetten en te verwerken. Daarnaast versterkt het zijn zelfbeeld en identiteit, en verstevigt het de relatie met de familie en het sociale netwerk. Voor de zorgbegeleiders betekenen levensverhalen een beter contact met de hoofdpersoon; zorg en ondersteuning kunnen dan beter op de cliënt afgestemd worden.

Werken met levensverhalen en levensboeken is een toegankelijk basisboek met concrete handreikingen en herkenbare praktijkvoorbeelden. Bovendien brengt het de kennis uit de verschillende zorgsectoren bij elkaar. Dit boek is een onmisbaar hulpmiddel voor alle zorgverleners en stafmedewerkers in de jeugdzorg, de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking, de GGZ en de ouderenzorg.
Meer informatie »

Altijd taaltijd

Altijd Taaltijd is een bijzonder boek, waarin theorie en praktijk gekoppeld worden. In 1998 verscheen het theorieboek ‘Kinderen met ernstige spraak- en taalmoeilijkheden op school’. Enige tijd later kwamen de eerste delen van het ‘Praktijkboek’ uit.

Altijd Taaltijd is het geheel vernieuwde en aangepaste praktijkboek. De titel geeft in een notendop weer waar het om gaat. Ieder moment is effectieve leertijd voor een leerling met ernstige spraak- en/of taalmoeilijkheden (ESM), zelfs een kort moment van oogcontact.

Het boek bestaat uit losse katernen waarin ideeën staan over hoe er gewerkt kan worden met kinderen met ernstige spraak- en/of taalmoeilijkheden. In verschillende katernen wordt ondermeer op de volgende onderwerpen ingegaan: taalstimulering, sociale emotionele ontwikkeling, sensomotoriek, voorlezen, tijd en prioriteit voor ouders en nieuwe media in het onderwijs.
Altijd Taaltijd is uitgegeven door uitgeverij Agiel. Het is geschreven door Coosje Constandse-van Dijk, Marjan Elzer en Maryam Mildenberg

Ouders op hun plek. Samenwerken in de driehoek cliënt, ouders en begeleider

Bijna ieder kind wordt geboren in een driehoek met een moeder en een vader. Alle ouders vertrouwen vroeg of laat hun kind toe aan professionals. Dokters, leerkrachten, badmeesters en vele anderen doen als derde hoek hun intrede in de ‘driehoek’ kind, ouders en professional. In de afgelopen tien jaar heeft gedragskundige/orthopedagoog Chiel Egberts, sinds 1993 werkzaam bij Stichting Philadelphia Zorg, een model ontwikkeld over een betere samenwerking tussen kind, ouders en begeleiders in zorginstellingen. Hij heeft de methodiek beschreven in het boek Ouders op hún plek; Samenwerken in de driehoek cliënt, ouders en begeleider. Philadelphia gebruikt het model bij de start van elke nieuwe locatie om ouders én het team in dit opzicht op één lijn te krijgen.
Het boek wordt gepresenteerd op een studiedag voor ouders én begeleiders op zaterdag 9 februari in conferentieoord De Sparrenhorst in Nunspeet.

Ouders op hún plek’ is voor € 24,95 te bestellen bij Uitgeverij Agiel via www.agiel.nl Ouders/belangenbehartigers van cliënten van Philadelphia en medewerkers van Philadelphia kunnen het boek met korting aanschaffen. De kosten van de studiedag (inclusief boek) bedragen € 185,-; ouders en studenten betalen € 60,-. Voor meer informatie en opgeven: www.philadelphia.nl

Naar boven

Column

De stem van haar moeder

Carolien is een echt ‘kruidje-roer-me-niet’. Pak je haar bij haar hand, dan weet ze niet hoe snel ze die terug moet trekken. Geef je haar daar de kans niet voor, dan zet ze het al gauw op een jammeren. Dat jammeren is vaker te horen. Soms is het wel duidelijk. Dan is het druk in de woning en daar houdt Carolien niet van. Ze vindt het leuk om te luisteren naar een mooi muziekje, maar het moet haar niet te druk worden. Er zijn andere momenten, dat de aanleiding moeilijker te achterhalen is.

In de bespreking over haar gingen we na wat Carolien met dat jammeren wilde bereiken. Het was ons duidelijk dat het voor haar één van de weinige manieren was om haar onvrede kenbaar te maken. Een andere mogelijkheid die Carolien heeft, is slaan met haar linkerarm. Dat bracht ons op een idee. Zou ze misschien in staat zijn door middel van een Big Mack-knop een muziekje aan te zetten waar ze graag naar luistert, zodat ze in een betere stemming komt?

We zijn ermee aan de slag gegaan en al gauw bleek, dat Carolien het leuk vond om op de Big Mack-knop te slaan en dat ze daar heel gericht mee bezig kon zijn. Bij het nabespreken van die onverwachte resultaten, kwam er een nieuw idee bij.

Haar moeder bezoekt haar regelmatig en Carolien reageert altijd als ze de stem van haar moeder hoort. Ze begint te lachen, voor ons een uiting van een positieve stemming. We hebben moeder gevraagd een bandje in te spreken met een kort verhaaltje. Het verhaaltje werd vervolgens op een cd-tje gezet en zo kon Carolien met een druk op de knop de stem van haar moeder tevoorschijn toveren.

Weer was het effect verbluffend. Carolien drukte op de knop en luisterde aandachtig naar het verhaaltje en vooral de stem van haar moeder. De volgende stap was Carolien, als ze aan het jammeren was, de knop aan te bieden. Ook dat had een goed resultaat. Carolien werd er rustiger van.

Als ze op bezoek komt, heeft moeder een bandje mee met een nieuw verhaaltje. Zo houdt ze Carolien op de hoogte van wat ze mee maakt en Carolien kan, als ze dat nodig heeft, luisteren naar de stem die ze het liefste hoort.

Leendert van Dam

Naar boven

Colofon

Deze nieuwsbrief is een uitgave van het Landelijk Platform Ernstig Meervoudig Gehandicapten.

Werkgroepen van het Platform EMG

• Werkgroep EMG
• Werkgroep Zorg Inhoudelijke Zaken
• Werkgroep dagbesteding

• Werkplaats Competentieprofiel
• Werkplaats Implementatie verbeterprojecten
• Werkplaats Waarneming

Bestuursleden EMG-Platform

Eindredactie nieuwsbrief en coördinatie Platform EMG: Kees van der Pijl

Het Platform EMG wordt gefinancierd door de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland. De BOSK faciliteert het Platform EMG.

Kijk voor meer informatie op de website www.emgplatform.nl

Naar boven