Verborgen verlangens

Hebben we allemaal niet eens in het hoofd van onze cliënt willen kijken? Gevraagd: ´wie is hij nou?´

Met ingehouden adem kijk ik naar de reportage over de eens gezonde maar door functieverlies inmiddels fulltime beademde Sam. Het dilemma over of en wanneer beademen zijn ingewikkeld genoeg geweest. Wat is kwaliteit van leven, wanneer stoppen we met handelen omdat Sam Sam niet meer is? Dat punt is plotseling voorbij. Niet meer of, maar hoe leven met die kunstadem. Want naast zijn adem verdween ook zijn spraak, gehoor en zicht.

Iedereen had gezien welk jongetje er in dat lijf zat, voordat hij verdwijnt achter de hekken van verdwenen woorden. Een ventje met interesses en een onvervulbare nieuwsgierigheid die míjn verstand te boven gaat. Soms bijna irritant, maar is wel de reden waarom ouders zich blijven inzetten voor dit nog steeds waardevolle leven, ook al komt de adem van buitenaf. Wat bepaalt waarde?

Vierhanden gebaren, computers met grote knoppen, alles wordt uit de kast getrokken om het gesproken woord te vervangen. En warempel, op een mooie dag staat de hele familie te klappen als de champagne wordt opengetrokken op het behalen van zijn VMBO diploma! Vader vertaalt de lovende toespraak van de directeur, en oma pinkt een traantje weg, nog steeds enigszins verbijsterd dat dit moment toch nog gekomen is. Ook zij kan door zijn stilte heen kijken, en weet dat daar een wereld van mogelijkheden en verlangens achter schuilgaat. Vanuit die kennis hebben vele mensen Sam kunnen helpen te komen tot waar hij nu is. Misschien niet zover als hij zou willen. Maar wel een heel eind!

In elke stille EMB-er zit een zoekende Sam. Misschien met een veel kleinere woordenschat en wereldkennis, met minder hoogdravende vragen en minder mogelijkheden om de antwoorden te vatten. Maar hij zit er wel.

Helaas hebben maar weinige van ´onze´ stille EMB-ers als kind de kans gehad om op herkenbare wijze te laten zien wie er in dat lichaam huist. Ook hebben ze de basisinformatie over de wereld en het leven niet kunnen opdoen, zoals Sam dat kon. En daarom weten ze nauwelijks wat ze moeten en kunnen vragen. En de omgeving al helemaal niet.

Nieuwsgierigheid heeft een motor nodig. Bij Sam is de motor ingebouwd. Zijn adem moet worden toegediend, evenals andere middelen om de nieuwsgierigheid te bevredigen.

Een EMB-er heeft meestal zelf de adem. Hij heeft alleen hulpverleners nodig om de nieuwsgierigheidsmotor op gang te brengen, en te sturen. Dan komen ongekend talent en verstopte wensen boven water. En wordt steeds duidelijker welk mooi, leergierig individu we voor ons hebben.