Column Leendert van Dam

Alweer de woonvraag?
Het was maar een korte oprisping. Ergens in Twente had een directeur besloten cliënten die een aantal jaren geleden het instellingsterrein hadden verruild voor een huis in de woonwijk weer terug konden komen naar hetzelfde terrein. De reacties op dit bericht waren overweldigend. Allerlei instanties die er ook maar enigszins toe doen, lieten weten wat ze ervan vonden. Het was, om het zo maar te zeggen, eventjes het gesprek van de dag. Inmiddels is de storm weer gaan liggen en worden we bezig gehouden met andere zaken die nu weer de aandacht vragen.

Dat is wel jammer, want wat deze storm duidelijk maakte, is dat we nog niet uitgepraat zijn over het wonen van mensen met een verstandelijke handicap. Dat geldt zeker ook voor mensen met ernstige meervoudige beperkingen.

Het is nog niet eens zo heel lang geleden, dat deze mensen woonden op een zo kort mogelijke afstand van de artsen en de daaraan verbonden voorzieningen. Toen om wat voor reden dan ook de woonplek van een dergelijke groep op het instellingsterrein veranderd moest worden, ging de geneesheer-directeur hoogstpersoonlijk met passen uitmeten hoe veel groter de afstand tot de medische dienst geworden was. Het allerbelangrijkste in de zorg voor deze mensen was gewoon de medische zorg. Anderen kwamen daar niet aan te pas.

Langzamerhand hebben activiteitenbegeleiders en gedragskundigen zich daarin een plaatsje kunnen verwerven. Kijken we wat meer vanuit de helikopter, dan blijkt dat er in het wonen van deze groep nog steeds niet zo heel veel veranderd is. De meesten van hen wonen nog op het terrein van de instelling en dat vinden we stilzwijgend ook niet zo heel raar.

Dat is jammer, want net als in de discussie die vanuit Twente kortstondig losbarstte, komt niet aan de orde waar het om gaat. Waar woon je naar je zin? Waar moet de woonomgeving aan voldoen? Wat is er nodig om ook van die woonomgeving te kunnen profiteren?

Mensen vereenzamen in de woonwijk. Dat zal gerust kloppen, maar vereenzamen ze ook niet op het terrein van de instelling? Wat is er nodig om die vereenzaming, waar dan ook, te doorbreken? Mensen met een verstandelijke handicap die in de woonwijk wonen, nemen maar mondjesmaat deel aan het sociale leven. Dat kan gerust kloppen, maar hoe ligt dat dan op het terrein van een instelling? Het valt mij op, dat als er een leuk evenement is in de plaats waar ik woon, daar maar zelden mensen bij zijn met en verstandelijke handicap. Het maakt niet uit of ze in de woonwijk wonen of op het terrein van de instelling. Wat kunnen we doen om de deelname aan de samenleving te bevorderen, ongeacht waar de mensen wonen?

Het is jammer dat die vragen niet aan de orde zijn gekomen. Die vragen blijven recht overeind staan ook als het stormpje weer is gaan liggen. Wachten we gewoon op de volgende oprisping? Nu bijvoorbeeld vanuit Groningen of Limburg? Of gaan we er werk van maken? Het is gebleken, dat heel wat mensen zich aangesproken voelden en ze hebben ook in correcte termen van zich laten horen. Het wordt tijd, dat we ons aangesproken voelen, ook als er geen journalisten zijn, die ons even een speldenprik geven.

Leendert van Dam