Column Leendert van Dam

Jan

Zo’n twee keer per jaar gingen wij bij hem op bezoek. Mijn vader, een broer en ik. We werden ontvangen door zijn moeder. Een kopje thee met een gebakje. Het wilde me nooit helemaal smaken, want terwijl wij in de woonkamer zaten, hoorden we uit het aangrenzende slaapkamertje angstaanjagende kreten.

We gingen het kamertje in. Daar lag Jan. Prinsheerlijk in zijn bed, wat speelgoed onder handbereik. Als wij binnen kwamen, straalde hij van oor tot oor. Hij lag daar jaar in, jaar uit. Behalve de dominee, de dokter en de kapper waren wij de enigen die buiten het gezin om bij hem langs kwamen. Zijn moeder waakte over hem als over een kostbaar bezit. Jan mocht niets gebeuren. Jan moest vooral heel goed en heel zorgvuldig verzorgd worden. Naar buiten gaan was gevaarlijk. Hij zou eens kou kunnen vatten. Teveel drukte was niet goed voor hem. Hij zou er maar van overstuur raken.

Als kind neem je zo’n situatie voor wat hij is. Toen ik wat ouder werd, vroeg ik me af hoe dit verder moest. Moeder zou op een dag komen te overlijden en wie moest er dan voor Jan zorgen? We verloren het contact. Ik ging verhuizen. Mijn vader was niet meer in staat de bezoeken voort te zetten. Ik had nog wel gehoord, dat moeder was overleden en dat een zus van Jan hem in haar gezin had opgenomen.

Jaren later was ik op een vrije dag aan het werk in een weiland in de buurt van mijn oude woonplaats. De boer kwam even langs om een praatje te maken. Het gesprek ging in de richting van de familie van Jan, die hij goed kende. Nieuwsgierig vroeg ik hoe het nu met Jan ging. Het ging beter dan ooit met Jan. In het gezin van zijn zus was hij helemaal opgebloeid. Hij genoot van de kinderen die regelmatig even bij hem kwamen zitten. Als het mooi weer was, bracht zijn zus hem naar buiten. Zijn wereld was een stuk groter en levendiger geworden. Zijn moeder had goed voor hem gezorgd, maar zijn leven was saaier, eentoniger dan nodig was. Nu hij bij zijn zus woonde, viel er veel meer voor hem te beleven en dat deed hem zichtbaar goed.

Leendert van Dam