EMG Platform | Agenda

Home | Uitwisseling | Agenda

Platform EMG Symposium 'Zorg en onderwijs'

Vijf jaar onderwijs aan kinderen met ernstig meervoudige beperkingen

Dinsdag 8 april van 9.30 uur tot 17.00 uur
De Sparrenhorst, Eperweg 46, 8072 DB Nunspeet
Telefoon: 0341-255911

Inleiding
Achtergronden
Programma
Workshops
Aanmelden
Routebeschrijving
Sponsors

Vijf jaar onderwijs aan kinderen met een ernstig meervoudige beperking

Sinds de invoering van de Wet Leerlinggebonden financiering op 1 augustus 2003 is het vijf jaar geleden dat alle kinderen met ernstig meervoudige beperkingen naar school kunnen gaan. Een mijlpaal om even bij stil te staan.

Het Platform EMG organiseert rond dit thema in samenwerking met stichting Ekoline en de BOSK een symposium, waarbij de praktijk van onderwijs en zorg centraal staat. Deze dag kijken we terug en blikken we vooruit.

Terug kijkend: Wat heeft het opgeleverd? Reden voor tevredenheid of zorg? En kijkend naar de komende vijf jaren: Wat kan beter? is er meer winst mogelijk door samenwerking?

In dit landelijk symposium wordt door interactieve lezingen, workshops en cabaret zichtbaar gemaakt wat onderwijs en zorg betekenen voor kinderen met ernstig meervoudige beperkingen en voor hun betrokken leerkracht of begeleider.

Nadrukkelijk wordt aandacht gevraagd voor kennisuitwisseling tissen scholen (tussen en binnen de clusters 1, 2 en 3) en scholen en Kinderdagcentra. De vraag ligt op tafel hoe de komende vijf jaar een geïntegreerd onderwijs-zorgaanbod verder ontwikkeld kan worden.

Naar boven

Programma

9.00 - 9.30	Inloop met koffie of thee
9.30 - 9.35	Opening en welkom door Wim van Minnen, voorzitter van het Platform EMG
9.35 - 10.15	Cabaret, het Troje theater
10.15 - 10.45	Presentatie van evaluatieonderzoek Vijf jaar Koplopers (samenwerkingsprojecten van kinderdagcentra en scholen) door Marc Cantrijn van LVC-3
	Ronde tafelgesprek met Ina Rumph van de Inspectie van het onderwijs, Lucie Claessen van de Inspectie voor de gezondheidszorg, Marc Cantrijn van LVC-3, Marga Nieuwenhuijse van KDC Omega en Wendy de Koning, moeder en lid van de werkgroep MCG
10.45 - 11.00	Pauze
11.00 - 12.00	Eerste ronde workshops
12.00 - 12.45	Tweede ronde workshops
12.45 – 13.45	Lunchpauze
13.45 – 14.45	Derde ronde workshops
14.45 - 15.00	Pauze
15.00 - 16.00	Vierde ronde workshops
16.00 - 16.30	Afronding, cabaret Troje theater
	Presentatie van de Pier de Boerprijs door Joost Hoffscholte van stichting SPZ
16.30 - 17.00	Afscheid nemen met een drankje

Naar boven

Workshops

In de workshops staat de praktijk van onderwijs en zorg centraal. Het zal steeds gaan om de vraag:

Wat heeft vijf jaar onderwijs en zorg opgeleverd voor de kinderen en hun betrokken professionals?
Wat is de komende vijf jaar nodig voor de kinderen en hun betrokken professionals?

Workshops

Recht op onderwijs voor kinderen met emb? Vlaamse situatie en visie omtrent een geïntegreerd onderwijs- en zorgaanbod Door: Anneleen Penne, Multiplus
In deze workshop schetsen we aan de hand van cijfermateriaal de huidige situatie van kinderen met emb in het Vlaamse onderwijs. We gaan vervolgens in op de denkoefeningen die momenteel op Vlaams beleidsniveau worden gemaakt omtrent het recht op onderwijs van deze doelgroep en de manier waarop daaraan, via een geïntegreerd onderwijs- en zorgaanbod, gestalte kan gegeven worden.

Sensorische activering: Passend Onderwijs voor leerlingen met (zeer) ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen Door: John van Dijen, Emiliusschool
Op de Emiliusschool in Son en Breugel (N.Br.) wordt, in nauwe samenwerking met het naastgelegen behandelcentrum Zonhove, onderwijs en zorg gegeven aan meervoudig gehandicapte kinderen in de leeftijd van 4 tot 20 jaar. In 2007 zijn daar twee grote vaklokalen voor sensorische activering in gebruik genomen voor de doelgroep zeer ernstig verstandelijk en meervoudig beperkte leerlingen. Deze leerlingen hebben een ontwikkelingsperspectief van gemiddeld 6 maanden op 20 jarige leeftijd. Motivatie van de Emiliusschool: "Als het onderwijs de plicht en ook de pretentie heeft aan alle kinderen onderwijs te geven, ongeacht de beperking, dan moeten we ook deze leerlingen (op de Emiliusschool zo'n 50 leerlingen) een passend curriculum kunnen aanbieden". John van Dijen is bestuurder/directeur van de Emiliusschool en houdt een inleiding over de aanleiding en de stand van zaken bij dit vernieuwende initiatief.

Weer samen naar school, ook zonder de wet LGF goed mogelijk Door: Roeland Vollaard, ODC De Klink en basisschool De Aventurijn
Vanuit het Orthopedagogisch dagcentrum de Klink uit Opmeer is er sinds 30 oktober voor zes kinderen met een ernstig meervoudige beperking aansluiting gevonden bij een basisschool. Het betreft de Jenaplanschool “De Aventurijn". Deze kinderen maken géén gebruik van de Wet LGF, hun ondersteuning wordt vanuit de AWBZ gefinancierd, vanuit de CIZ indicatie Activerende Begeleiding Dagactiviteiten. In de workshop zal doorgepraat worden over hun vragen over (de vormgeving van) dit project, de leerpunten die we uit het eerste jaar gehaald hebben, de vervolgstappen die we (willen) zetten.

Participatie van MCG kinderen in basisscholen Door: Lizzy de Winter en Paula Majoor, KDC Omega
Vanuit het centrum voor mcg-kinderen Omega participeren sinds enkele jaren kinderen in de basischolen. In deze workshop willen we laten zien om welke activiteiten het gaat en wat het oplevert voor onze mcg-kinderen en de kinderen op de basisschool. Ook willen we in dialoog de plannen en mogelijkheden voor de toekomst bespreken.

Naar school op jouw manier. Kwaliteitscriteria voor onderwijs-zorgarrangementen Door: Mia Nijland, stichting Ekoline
Naar aanleiding van het boek ‘Naar school op jouw manier’ (Nijland, 2006), is vorig jaar stichting Ekoline opgericht, het landelijk kwaliteitsplatform dat passend onderwijs wil realiseren voor kinderen met emb. Hier zijn kwaliteitscriteria in ontwikkeling, voor: ontwerpen, ontwikkelen en vormgeven van passend onderwijs; ontwerpen van een overkoepelend curriculum of leerplan; toetsen van bestaande en nieuwe onderwijsinitiatieven; toetsen van ondersteunende onderwijsproducten. De criteria hebben een toegevoegde waarde voor de toekomst van het onderwijs door: universele uitgangspunten zoals participatie èn inclusie; gebruik van praktijkbevindingen èn actuele wetenschappelijke inzichten als bron; aandacht voor een goede fundering èn bouw van het onderwijs; mogelijkheden voor groeps- èn persoonlijk maatwerk. De criteria houden rekening mèt maar gaan verder dan kerndoelen, leerlijnen of groepsdoelen. Ze gaan uit van unieke leerlingen, hun vragen en bieden houvast voor het onderwijssysteem.

Valkuilen en vakmanschap. Over de samenwerking tussen zorg en onderwijs (de Brink en de VON) in de Loep Door: Pieternel Spiekstra, Marieke Panneman en Wilma Rake, De Brink
Wie zijn we? Wat doen we? Hoe komen we tot doelen? Waar zijn keuzes op gebaseerd? Wat betekent onderwijs voor de leerling? Kan in een KDC niet hetzelfde worden geboden? We zullen vertellen en laten zien hoe we werken. We laten iets van de ontwikkeling zien die we hebben doorgemaakt. We proberen met vragen en stellingen de deelnemers uit te nodigen mee te denken en te praten over de valkuilen en het vakmanschap van ons werk en hopen samen ideeën te formuleren die van betekenis kunnen zijn voor de toekomst.

Vijf jaar recht op onderwijs voor kinderen met ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen Door: Annemarie Tadema, Talant
In de Wet op de Leerlinggebonden financiering wordt de ondergrens voor het volgen van (speciaal) onderwijs losgelaten. Het leerrecht van kinderen komt centraal te staan. Kinderen met EVMB komen in aanmerking voor onderwijs op cluster 3 scholen. Dat wil niet zeggen dat alle kinderen met EVMB allemaal naar school gaan. KDC's zijn naast scholen blijven bestaan, en zijn voor veel ouders nog steeds een aantrekkelijk alternatief. In deze workshop wordt gekeken naar de verschillen tussen kinderen met EVMB op school of KDC. Hiervoor zijn kenmerken van kinderen met EVMB in kaart gebracht. Kinderen op school bleken weinig bijkomende problematiek te hebben. Kinderen met ernstige motorische beperkingen, voedingsproblemen en epilepsie bevonden zich voornamelijk op het KDC. Dit duidt erop dat bepaalde kinderen minder makkelijk toegang hebben tot onderwijs.

Contact verbetert de interactie tussen cliënt en begeleider Door: Saskia Damen, Bartimeus
In Bartiméus is gewerkt aan het verbeteren van de interactie tussen cliënt en begeleider met behulp van de methode contact (M.J. Janssen, 2003). Door middel van onderzoek is gekeken naar het effect van deze methode. De methode Contact richt zich op het verbeteren van de interactie tussen cliënt en begeleider. Contact bleek een positief effect te hebben. Reacties van begeleiders werden frequenter en sloten vaker aan op initiatieven van de cliënt. Cliënten reageerden ook vaker op begeleiders. Begeleiders gingen de initiatieven van cliënten vaker bevestigen. De affectieve wederkerigheid binnen de interactie ging voor alle cliënten omhoog. Contact is een effectief programma voor begeleiders en leerkrachten die hun interactie met kinderen met ernstig meervoudige beperkingen willen verbeteren.

Ritmisch contact doet leren Door: Eelke van Beek-Saris
Ieder mens heeft zijn eigen ritme. In contact met elkaar ontstaat een uniek nieuw ritme. Voor bijzondere kinderen is het vaak moeilijk om in een dergelijk nieuw ritme te komen, hetgeen bijzondere aandacht vraagt van de mensen in hun omgeving. Emerging Body Language biedt mogelijkheden aan ouders, begeleiders, therapeuten, etc. om het ritme van hun kind, leerling of cliënt te zien en te kunnen volgen. Essentieel daarbij is dat ze een prettig structurerende pauze in kunnen voegen. Daarmee ontstaat contact, hetgeen een basisvoorwaarde is om te kunnen leren.

Het Communicatie Assessment Interventie Systeem (CAIS) voor niet of nauwelijks sprekende kinderen met meervoudige beperking Door: Ans Kilkens, Sint Maartenskliniek Research, Development & Education
De communicatieontwikkeling van kinderen met meervoudige beperkingen wordt door tal van factoren negatief beïnvloed, zoals (neurologisch) bepaalde spraakstoornissen (anathrie, dysartie en kenmerken van spraakdyspraxie), cognitieve beperkingen, beperkte sensomotorische vaardigheden/ervaringen en de niet typische manier van communicatie-/taalleren. In een omgeving waar gesproken taal de norm is, ondervinden deze kinderen ondanks de inzet van Ondersteunde Communicatie (OC) dikwijls ernstige moeilijkheden bij het leren communiceren en het begrijpen van en reageren op de mensen om hen heen. In de praktijk ontbreekt het momenteel aan diepgaande handelingsgerichte diagnostiek op het gebied van communicatie en taal specifiek afgestemd op niet of nauwelijks sprekende kinderen met meervoudige beperkingen. Op de Sint Maartenskliniek/St Maartenschool te Nijmegen werd in samenwerking met de Radboud Universiteit Nijmegen Afdeling Taalwetenschap besloten een nieuw instrument te ontwikkelen voor deze doelgroep: het Communicatie Assessment Interventie Systeem voor niet of nauwelijks sprekende kinderen met meervoudige beperkingen (CAIS). Het CAIS is een in ontwikkeling zijnd systeem waarin een gedetailleerd communicatie assessment en het vaststellen en evalueren van interventiebehoeften zijn geïntegreerd.

Onderwijs-zorgarrangement binnen Sensis onderwijs Door: Paul Smits en An van Damme, Sensis
Aan de hand van het project Zorg in Onderwijs dat binnen Sensis onderwijs Breda heeft gedraaid, wordt teruggekeken op vijf jaar Zorg in Onderwijs. Wat waren de projectdoelen? Wat waren de opbrengsten van het project? Huidige stand van zaken: Hoe ziet de zorg in onderwijs er nu in de praktijk uit? De toepassing van het onderwijszorgarrangement en wat betekent dit voor: de leerling, de organisatie, het personeel, de inhoud, financiële middelen. Aan de hand van stellingen zal over wensen en aanbevelingen voor de komende vijf jaar een dialoog worden gevoerd en komen we mogelijk tot oplossingen, ideeën, suggesties. Paul Smits en An van Damme zijn adjunct-directeuren bij Sensis onderwijs, Breda.

Onderwijsvolgsysteem in het KDC Door: Hans den Dulk, Ortho Consult Nederland (OCN) en KDC Zonnehof
Een workshop over het ontwikkelingsproces van een KDC dat haar cliënten, pupillen of leerlingen wil voorbereiden op het schoolse leren. Aan de orde komen de volgende onderwerpen: Materialen-inventarisatie: wat heb je allemaal in huis en wat doe je ermee? Leerdoelen bepalen: welke leergebieden en welke leerdoelen heeft een KDC ten opzichte van het onderwijs. Een goed volgsysteem: hoe houd je bij waar je aan werkt en hoe maak je zichtbaar wat je hebt bereikt.

Tussenin.nu Door: Menno Dijkstra, Talant en ROC Friesland College
Het project Tussenin.nu staat voor jongeren met een verstandelijke beperking (en bijkomende beperkingen) die worden ondersteund door Talant, die tussen cursisten van het ROC Friesland College en in het ROC Friesland College dagbesteding en scholing krijgen. De punt staat voor geen discussie. Het woordje nu staat voor aan de slag! Tussenin.nu wil jongeren met een ernstige verstandelijke beperking als leerling/student deel laten nemen aan het reguliere beroepsonderwijs. Hen de kans geven zich in een gewone omgeving, samen met leeftijdsgenoten, verder te ontwikkelen en te groeien naar volwassenheid.

Het begint bij de kinderen Door: Janet Jonker, Wiepie Hooijsma, Maricja CODG; Hilda de Hoop, De Wingerd CODG
Vanuit het perspectief van 'zo gewoon mogelijk' en 'passend onderwijs. waarbij ieder kind recht heeft op onderwijs zijn Kindercentrum Maricja (Stichting De Zijlen) en school voor Speciaal Onderwijs De Wingerd uit Groningen enige jaren geleden een samenwerking aangegaan waarin kinderen en jongeren zowel zorg als onderwijs geboden krijgen. Samen vormen zij daarin een Centrum voor Onderwijs, Dagbegeleiding en Gezinsondersteuning (CODG). Vanuit het perspectief van maatschappelijke integratie en inclusief onderwijs is er door de Zijlen en De Wingerd voor gekozen deel te gaan nemen aan een nieuw te bouwen Brede School in Nuis-Niebert, Gemeente Marum, provincie Groningen. Partners in deze Brede School zijn naast kindercentrum Maricja en De Wingerd (CODG), 2 basisscholen, een peuterspeelzaal en kinderopvang. Het participeren van kinderen en jongeren vanuit het speciaal onderwijs en kinderdagcentrum in de "gewone" onderwijssetting is zeker een discussie waard. De workshop biedt leraren uit het (speciaal) onderwijs en professionals uit de zorg de gelegenheid kennis te nemen van de resultaten van de jarenlange samenwerking tussen zorg en onderwijs van De Zijlen en De Wingerd en daarna in een interactief gedeelte met elkaar van gedachten te wisselen over de "zin en onzin" van deelname aan het reguliere onderwijs in de toekomstige Brede School.

Beleef de muziek! Door: Patrick Meuldijk, DOT belevingstheater
Muziek beleven met je lijf sluit aan op de Basale Stimulatie van Andreas Fröhlich en de Ervaringsordeningen van Timmers-Huigens. Door aan bepaalde muziek een lichaamsgebonden activiteit te koppelen, wordt de muziek naast auditief ook fysiek beleefd. Een handreiking voor het gebruik van muziek in het werk met ernstig verstandelijk meervoudig beperkte kinderen en volwassenen! Beleef het zelf!

Wijs genoeg? Door: Marja Pasman, LVC-3
De Vijfwijzer: onderwijsaanbod voor kinderen/jongeren met een IQ lager dan 35.

Improviseren in samenwerken; ja , maar dat kan toch helemaal niet? Door: Alieke van der Wijk en Henk van der Steen, Troje theater
In deze workshop staat de samenwerking tussen de professionals in zorg en onderwijs centraal. We starten met de vraag welke factoren de samenwerking tussen professionals in de afgelopen vijf jaar mogelijk hebben belemmerd? Vervolgens maken de deelnemers kennis met enkele basisregels van het improviseren op toneel en hun bruikbaarheid in het echte leven. Daarbij richten we ons natuurlijk specifiek op samenwerken, het zien van kansen in plaats van belemmeringen, het elkaar laten schitteren (zodat het totale resultaat beter wordt) en gezamenlijk het risico durven aan te gaan, in de wetenschap dat je collega-professional (“die van de andere kant”) je steunt. Tot slot gaan we kort in op de vraag wat het mogelijk oplevert als de professionals in zorg en onderwijs meer gaan samenwerken zoals improvisatoren doen? O, ja: we hebben weinig tijd en heel veel te doen, dus we gaan in een hoog tempo. Net als in een achtbaan: voor je het weet sta je weer buiten, zonder precies te weten wat er is gebeurd, maar met veel energie, nieuwe inspiratie, iets om over na te denken en een concreet voornemen! Troje brengt de waarde van het improvisatietheater naar het echte leven. Dat doen we door te acteren, te trainen, en bijeenkomsten te ontwerpen en te faciliteren.

Ondersteunde communicatie voor kinderen met ernstig meervoudige handicaps in klas of zorggroep Door: José Smits, Centrum Faciliterende communicatie
Hoe kan op zo goed mogelijke manier ondersteunde communicatie worden aangeboden aan niet verbale kinderen met motorische en/of verstandelijke handicaps, zodanig dat meer interactie tot stand komt en hoe kan het lesaanbod zo worden ingericht dat kinderen die niet effectief communiceren "passief" leren.

Zorg en onderwijs gaan hand in hand Door: Ina Rumph, Inspectie van het onderwijs en Lucie Claessen, de Inspectie voor de gezondheidszorg
In de workshop wordt inzicht gegeven in de werkwijze en de kernthema's van de inspecties voor het onderwijs en de gezondheidszorg. We gaan samen op zoek naar de ideale schooldag voor mcg-kinderen. Wat is daarvoor nodig. Het belang van een zorgplan/handelingsplan wordt besproken evenals de betekenis van de dialoog. Ook komen de thema's cultuur en voorwaarden aan bod.

Wat kun je met het PGB op school? Door: Hans van der Knijff, Per Saldo
Er zijn vele vragen bij het management van de scholen over de invulling van een PGB op school. Vragen zoals: zijn wij verplicht begeleiders van buiten de school toe te laten? Mogen we personeel van de school inzetten en als dat zo is, wat moet dan het tarief zijn? En mag de begeleiding ook groepsgewijs aangeboden worden? Hoe voorkomen wij dat het geld van onderwijs en zorg niet door elkaar gaan lopen? Moeten wij als school ook verantwoording afleggen aan het zorgkantoor? En mogen wij als school ook weekendopvang aanbieden naast naschoolse opvang? Zo zijn er nog vele vragen die leven bij scholen. Daarom gaan wij u kort de highlights geven van de veranderingen in de AWBZ en gaan dan gelijk door naar het inzetten van PGB op school. Zoals u ziet zal de tijd weer veel te kort zijn. Welkom!

Voor ieder kind zorg en onderwijs op maat Door: Kees Bouma, REC de 4 provinciën
Samenwerking tussen scholen en kinderdagcentra bestaat al jaren, maar kent iedereen ook alle regelgeving met betrekking tot de ondersteuningsmogelijkheden? In deze workshop een overzicht van de huidige mogelijkheden en aandacht voor veel voorkomende knelpunten op het gebied van indicatiestelling en bekostiging.

Naar boven

Achtergronden

Sinds 2003 kunnen kinderen met ernstige meervoudige beperkingen gebruik maken van speciale onderwijsvoorzieningen in het cluster 3 onderwijs. Het cluster 1 en het cluster 2 onderwijs begon al eerder in 2001 met het toelaten van kinderen met meervoudige beperkingen en een (ernstige) verstandelijke beperking.

Bovendien komt het nu voor dat kinderen met EMB deelnemen aan het regulier basisonderwijs. De speciale school en het kinderdagcentrum werken samen voor een geïntegreerd onderwijszorgaanbod. Het kinderdagcentra ontwikkelen zelf een onderwijsaanbod of laten de kinderen participeren aan het gewone basisonderwijs.

In het kader van de Samenwerkingsprojecten KDC’s-Cluster 3 (koploperprojecten) is met financiële steun van OCW en VWS in de jaren 2001 – 2004 in bijna alle Regionale Expertisecentra cluster 3 samenwerking tot stand gebracht tussen cluster 3-scholen en kinderdagcentra. Vier werkgroepen hebben de kenmerken van deze kinderen, de noodzakelijke randvoorwaarden voor onderwijs aan leerlingen met EMB, deskundigheidsprofielen van medewerkers en een curriculum op vier domeinen uitgewerkt.

In samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen is de ‘Vijfwijzer’ ontwikkeld. De Vijfwijzer is een ontwikkelboek waarin een assessment (Inventarisatielijst kindkenmerken) en een curriculum voor leerlingen met ernstig meervoudige beperkingen zijn opgenomen.

De Rijksuniversiteit Groningen heeft in 2006 onderzoek gedaan naar de Vijfwijzer. Onderzocht is of het curriculum voldoet en of kinderen met EMB daadwerkelijk naar het speciaal onderwijs gaan. Uit de resultaten van dit onderzoek komt naar voren dat het curriculum voldoet mits het nauwkeurig wordt gevolgd. Veel scholen gebruiken de Vijfwijzer echter niet als een methode, maar als een naslagwerk en slaan het assessment over.

Het blijkt dat veel kinderen met EMB op het KDC te zitten. In het bijzonder gaat het dan om kinderen met ernstige motorische of gezondheidsproblemen. Vooral kinderen met weinig bijkomende problemen bezoeken het speciaal onderwijs.

Uit een verkennend onderzoek van de CED groep blijkt dat de manier waarop het onderwijs aan kinderen met een ontwikkelingsperspectief tot 24 maanden is georganiseerd per school sterk verschilt. Het ontbreekt scholen aan een echte lijn, leerkrachten halen hap snap overal wat vandaan. Er is sterke behoefte aan een visie en een structuur om doelgericht te kunnen werken.

Naar boven

Algemene informatie

Kosten
Deelnamekosten zijn €55,-. Dit bedrag is inclusief een lunch, koffie/thee en na afloop een hapje en drankje. De verslagen van presentaties en workshops komen op de Platform website.

Inschrijving en betaling
U kunt zich aanmelden via het aanmeldingsformulier. De inschrijving is pas compleet als wij uw betaling hebben ontvangen.
Er kan bij afwezigheid niet worden overgegaan tot restitutie, wel kunt u iemand in uw plaats laten deelnemen aan de dag.

De inschrijving is per 1 april gesloten.

Workshops
Op de dag zelf kunt u zich inschrijven voor de workshops.

Naar boven

Sponsors

Dit symposium wordt mede mogelijk gemaakt door: